Translate

9 Mart 2012 Cuma

Kadın Sultanlar Dönemi - 1

(Bu yazı dizisinin ilki dün, Hürrem Sultan bana neler etti başlığıyla yayınlanmıştır.)

Michael Keating'in raporundan devam ediyoruz:

Bir Osmanlı bürokratı ve tarihçisi olan Mustafa Ali kadınların Osmanlı tarihine olumsuz katkıda bulunduklarını düşünen tarihçilerin başında gelir. Kanuni döneminde kariyeri zirve yapan Mustafa Ali izleyen üç padişah döneminde de devlete hizmet etmiştir. Cornell H. Fleischer Tarihçi Mustafa Ali - Bir Osmanlı Aydını ve Bürokratadlı kitapta Ali'nin yazılarını incelemiş ve harem kadınlarına karşı olan olumsuz görüşlerini ortaya koymuştur. Mustafa Ali kendinden sonra padişah olması beklenen Şehzade Mustafa'yı öldürttüğü için Kanuni'yi eleştirmekte ve bunun suçlusu olarak da Hürrem Sultan ve Vezir-i Azam Rüstem Paşa'yı göstermektedir.[1] Bir diğer deyişle Kanuni'nin oğlunu öldürtmesinin nedeninin Hürrem'in onun üzerindeki etkisi olduğu görüşündedir. 


Hürrem Sultan'ın gücünün bu denli ortada olması Mustafa Ali'yi rahatsız etmiş ve bunun sonuçlarının Osmanlı İmparatorluğu için olumsuz olduğu sonucuna vardırmıştır. Ali'ye göre bu olaydan başlamak üzere imparatorluk düzeni ve halkın değer yargıları bozulmaya başlamıştır. Buna ek olarak Ali, yönetimin bunu hak etmeyen insanların da elinde olduğuna inanıyordu.[2] Bu değersiz insanlardan kastının ise harem kadınları ve özellikle Hürrem Sultan olduğu açıktı. Mustafa Ali kadınların imparatorluk işlerine karışmasının yanlış olduğuna ilişkin görüşlerinde yalnız değildi. Hem imparatorluk içinde hem de dışında kadınların imparatorluk politikalarına karışmasının yanlış olduğu görüşünde olan birçok tarihçi vardı.[3]

Çok daha sonraları Kadın Sultanlar dönemindeki kadınlara ilişkin yaygın olan bu görüşe karşı çıkmaya başlayan tarihçiler de ortaya çıktı. Bunlardan biri olan Leslie P. Peirce, İmparatorluk Haremi: Osmanlı İmparatorluğunda Kadın ve Egemenlik adlı kitabında harem kadınlarını ve özellikle valide sultanları inceleyerek bu kadınların imparatorluk tarihinde önemli ve olumlu roller oynadıklarını ortaya koyar. Bir diğer modern tarihçi olan Lucienne Thys-Şenocak Osmanlı Kadın Müteahhitler: Hatice Turhan Sultan'ın Mimari Himayesi adlı kitabında benzer görüşler öne sürer. Ancak kitabın isminden de anlaşılacağı gibi yazar Turhan Sultan'ın hayatına daha çok onun mimari başarılarından yola çıkarak ışık tutar.

Harem kadınların hayatlarına yakından bakıldığında sayısız başarı ve sahip oldukları etkiyi gösteren siyasi karar görülebilir. Kadın Sultanlar Dönemi boyunca her biri kendine özgü yollarla güç sahibi olan ve bunu kullanan ve dolayısıyla da Osmanlı İmparatorluğundaki padişahlar ve olaylar üzerinde bir şekilde etkisi bulunan birçok harem kadını ortaya çıkmıştır. Kadınların bu etkisi diplomasi, padişaha danışmanlık yapma, mimari eserler bırakma, hayır işleri, ve diğer konularda net bir şekilde görülebilmektedir.


Yarın, harem hiyerarşisi ve Hürrem Sultan'a daha yakından bakış...





[1] Cornell H. Fleischer. Bureaucrat and Intellectual in the Ottoman Empire: The Historian Mustafa Ali (Princeton: Princeton University Press, 1986), 258.
[2] Ibid.
[3] Daniel Goffman. The Ottoman Empire and Early Modern Europe (New York: Cambridge University Press, 2002), 124.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder